Sigortann Tarihi

Dünyada sigortacla benzer ilk uygulamalara günümüzden yaklak 4000 yl önce Babiller’ de rastlanmaktadr. Zamann ticaret merkezi durumundaki Babil’ de, kervan tüccarlarna borç veren sermayedarlar, kervanlarn soyulmas veya fidye ödeme durumuyla karlamalar halinde tüccarlarn borçlarn silmekte, buna karlk borcu tüccarlardan geri aldklar zaman, tadklar riskin karl olarak ana borç miktar üzerinden bir miktar para almaktaydlar. Bu olay daha sonra Kral Hammurabi tarafndan yasallatrld. Hammurabi Kanunlarnn en büyük özellii haydutlarn saldrsna urayan kervanlarn zararlarnn bütün dier kervanlar arasnda paylalmasn öngörmeseydi. Bu, tehlike paylamasnn kara tamaclndaki ilk örneidir.

M.Ö. 600 yllarnda Hindu’ lar sigorta özellii tayan kredi anlamalar yapmaya baladlar. Basit içerikli bu anlamalar, toplumlardaki sigorta düüncesini gelitirerek sigortaclkta ilk admlar ortaya koymas bakmndan önem tamaktadr. Bu tür kredi anlamalar ortaçada da gelierek deniz ödüncü ve nakliyat sigortalarnn temelini oluturmulardr.

Sonralar sigortaya daha yakn uygulamalar özellikle deniz ticaretinin gelitii yerlerde görülmektedir. lk denizci uluslardan Kartacallar, Romallar, Yunanllar arasnda, geminin tad yük üzerine borç verip geminin limana varamamas riskini tayan ve gemi salimen limana döndüünde, hem verdii borç miktarn , hem de tad riziko karl faiz niteliinde önemli pay alanlar bulunmaktayd. Alnan bu faizlerin yükseklii Kilise tarafndan ho görülmeyip, bir süre sonra da yasakland. Büyük olaslkla bu yasak, olabilecek tehlikelere kar önceden bir prim alma biçimine, dolaysyla da sigorta fikrinin domasna yol açt.

Prim esasl sigorta yaklak M.S. 1250 yllarnda Venedik, Floransa ve Cenova ehirlerinde görüldü. Gene de bugünkü anlamda sigortadan söz edilebilmesi için 14. yy’ beklemek gerekti. Ekonomik koullarn deimesi ile ticaret, 14. yy’ dan balayarak çok önemli gelimeler gösterdi. O devirde deniz ticaretinde en ileride bulunan talya’ da sigortaya gereksinim duyuldu ve deniz sigortas kavram da ilk defa burada ortaya çkt. lk sigorta poliçesi olarak kabul edilen mukavele 23 Ekim 1347 tarihini tamaktayd ve talya’ nn Cenova Liman’ ndan Mayorka’ ya “Santa Clara“ adl geminin yükünü temin etmek amacyla düzenlendi. lk sigorta irketi de 1424 ylnda, yine Cenova ehrinde kuruldu. Sigorta konusunda ilk kanuni mevzuat ise 1435 ylnda yaynlanan Barselona Ferman’ yd. talya’ daki balangçtan sonra, deniz sigortalarnn özellikle 18. yy’ da ngiltere’ de gelitii görülmektedir.

Denizde balayp gelien sigortaclk, daha sonralar hayat sigortas fikrinin domasna neden oldu. Gemi ve yükünün sigorta edilebilmesi, kaptan, yolcular ve tayfalarn da sigorta edilebilmesi fikrini getirdi. 17.yy.’da bir talyan bankeri olan Tonti’nin getirdii “Tontines” denilen sistemde, belirli kiiler biraraya gelerek, belirlenen bir süre için ortaya belirli bir para koymakta, süre sonunda hayatta kalanlar paray aralarnda paylamaktayd. nsanlarn çou, kendilerinin bakalarndan daha çok yaayacaklarna inandklarndan epey rabet gören bu sistemde ölenlerin maddi kayba uradklar düünülerek, öngörülen süreden önce ölenler için de, ölüm rizikosu karl prim ödenmesi öngörüldü. Ve hayat sigortalarna bir geçi de bu ekilde balad.

17.yy.’n ikinci yars sigortacln gelimesine yol açan iki önemli olaya sahne olmutur. Bunlardan ilki sigortaclkta istatistik metod ve tekniinin uygulanmaya balamas (htimal Hesaplar), ikincisi ise 2 Eylül 1666 tarihinde Londra’da meydana gelen ve dört gün sürerek 13.000 evle 100 kilisenin kül olmasna yol açan büyük yangndr. Kara sigortalarnn domasna neden olan bu olay, halk üzerinde büyük etki yaratp böyle felaketlerin sonuçlarna kar önlem alnmas fikrini dourdu. Gelien bu fikirden hareketle 1667 ylnda “ Fire Office “ (Yangn Bürosu) kurulmasndan sonra 1684 ylnda buna rakip bir ortaklk eklinde ortaya çkan ilk yangn sigorta irketi “ Friendly Society “ faaliyete geçti. 1688 ylnda ngiltere’de Lloyd’s’ un temellerinin atlmasyla sigortaclkta yeni bir dönem balad. Londra’da bulunan ve Edward Lloyd adnda bir kiinin ilettii kahvehane, gemi sahipleri, i adamlar, ve tüccarlarn deniz ticaretine ilikin bilgi alveriinde bulunduklar bir mekan olmutur. Burada sefere çkan bir gemi veya geminin yükü üzerine teminat veren kiiler, “Underwriter” sfatyla belgeler düzenleyerek faaliyette bulunmaya balamlar ve yine bu kiiler Edward Lloyd’un ölümünden sonra, kendi aralarnda Lloyd’s adnda bir topluluk kurmulardr. Lloyd’s 1871 ylnda ngiltere Parlamentosunun çkard bir kanunla Birlik haline getirilmitir. Lloyd’s ilk yllarnda sadece deniz sigortalar sahasnda faaliyet gösterirken sonralar kara sigortalar sahasna da geçmi olup, günümüzde her türlü sigortann yaplabildii bir kurulu haline gelmitir. Lloyd’s, dünyada baka benzeri olmayan, tamamen kendine mahsus bir sigorta kuruluudur. Lloyd’s bir sigorta irketi olmayp, sigorta teminat veren ahslarn oluturduu bir topluluk, bir birlik ve ayn zamanda dünya gemicilik istihbarat konusunda bir merkezdir. Lloyd’s’ un en belirgin özellii Lloyd’s üyelerinin bütün varlklaryla sorumluluk tamalar ve hiç bir zaman sigortal ile dorudan temas etmemeleri, ilikinin “Broker” denilen arac kii veya firmalarla temin edilmesidir. Broker’lar Lloyd’s ile çalabilmek için buraya kaydolmakta ve müterinin gerek sigorta gerekse tazminat alma ilerini takip etmektedirler.

Modern sigortacln douuna deniz, kara sigortaclna yangn, kaza sigortaclna tren kazalar ile ilikin bireysel kazalar öncülük ederken, sanayinin gelimesiyle yaanan büyük teknik hasarlar, mühendislik sigortalarnn geliimine yol açmtr.

20. yüzyln balarnda sigorta irketleri her türlü sigorta ihtiyacna cevap verebilecek ekilde örgütlenmelerini tamamlam kurulular olarak etkin hizmet verebilecek düzeye ulamlardr.